(1) मरीचि के पुत्र कश्यप प्रजापति थे। ब्रह्मदेव की दाहिनी हाथ की बोटे की नली से दक्ष नाम का पुरुष और बाएँ हाथ की बोटे की नली से धरनी नाम की स्त्री जन्मीं। उन दोनों से एक हज़ार-हज़ार महा ऋषि जन्मे। (2) ब्रह्मा के मानस पुत्रों में दूसरे स्थान पर रहने वाले अंगिरस्‍ु को उद्दध्य, बृहस्पति और संवर्त जैसे पुत्र हुए। बृहस्पति देवताओं के आचार्य बने। (3) मैत्रि (अत्रि) नामक मानस पुत्र से अनेक महा मुनि जन्मे। (4) पुलस्त्य नामक ब्रह्मा के मानस पुत्र से राक्षसों का जन्म हुआ। (5) पुलह नामक मानस पुत्र से किन्नर और किमपुरुष वर्ग उत्पन्न हुए। (6) क्रतू नामक मानस पुत्र से पक्षियों की जाति उत्पन्न हुई।

   
    

शान्तिपर्व (Mahabharat) - 13 अनुशासनपर्व


॥ श्रीः ॥
13.25. अध्यायः 025
अथ दानधर्मपर्व ॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Topics
कद्र्वाऽमृताहरणं चोदितेन गरुडेन स्वपितरि कश्यपे तन्निवेदनम्॥ 1 ॥ तेन तस्य दुष्करत्वकथने गरुडेन स्वेन तस्य सुकरत्वोक्तिः॥ 2 ॥ कश्यपेन गरुडंप्रति गजकच्छपवृत्तान्तकथनपूर्वकं तयोर्भक्षणाद्बलाप्यायनसम्पादनेनामृताहरणचोदना॥ 3 ॥


Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Text

`भीष्म उवाच।

तथेत्युक्त्वा तु विहगः प्रतिज्ञाय महाद्युतिः।
अमृताहरणे वाचं ततः पितरमब्रवीत्॥ 13-25-1(81885)
कामं वै सूनृता वाचो विसृज्य च मुहुर्मुहुः।
यच्चाप्यनुज्ञां मातुर्वै न च सा ह्यनुमन्यते॥ 13-25-2(81886)
सा मा बहुविधा वाचो वज्रकल्पा विसृज्य वै।
भगवन्विनता दासी मम माता महाद्युते॥ 13-25-3(81887)
कद्रूः प्रेषयते चैव दासीयमिति चाब्रवीत्।
आहरामृतमित्येव मोक्ष्यते विनता ततः॥ 13-25-4(81888)
सोहं मातृविमोक्षार्थमाहरिष्य इति ब्रुवन्।
अमृतं प्रार्थितस्तूर्णमाहर्तुं प्रतिनन्द्य वै॥ 13-25-5(81889)
पितोवाच। 13-25-6x(6803)
अमृतं तात दुष्प्रापं देवैरपि कुतस्त्वया।
रक्ष्यते हि भृशं पुत्र रक्षिभिस्तन्निबोध मे॥ 13-25-6(81890)
गुप्तमद्भिर्भृशं साधु सर्वतः परिवारितम्।
अनन्तरमथो गुप्तं ज्वलता जातवेदसा॥ 13-25-7(81891)
ततः शतसहस्राणि अयुतान्यर्बुदानि च।
रक्षन्त्यमृतमत्यन्तं किङ्करा नाम राक्षसाः॥ 13-25-8(81892)
तेषां शक्त्यृष्टिशूलांश्च शतघ्न्यः पट्टसास्तथा।
आयुधा रक्षिणां तात वज्रकल्पाः शिलास्तथा॥ 13-25-9(81893)
ततो जालेन महता अवनद्धं समन्ततः।
अयस्मयेन वै तात वृत्रहन्तुः स्म शासनात्॥ 13-25-10(81894)
तत्त्वमेवंविधं तात कथं प्रार्थयसेऽमृतम्।
सुरक्षितं वज्रभृतां वैनतेय विहङ्गम।
इन्द्रेण देवैर्नागैश्च खड्गैर्गिरिजलादिभिः॥ 13-25-11(81895)
गरुड उवाच। 13-25-13x(6804)
पुत्रगृद्ध्या ब्रवीष्येतच्छृणु तात विनिश्चयम्।
बलवानुपायवानस्मि भूयः किं करवाणि ते॥ 13-25-12(81896)
तमब्रवीत्पिता हृष्टः प्रहसन्वै पुनः पुनः।
यदि तौ भक्षयेस्तात क्रूरौ कच्छपवारणौ॥ 13-25-13(81897)
तथा बलममेयं ते भविता तन्न संशयः।
अमृतस्यैव चाहर्ता भविष्यसि न संशयः॥ 13-25-14(81898)
गरुड उवाच। 13-25-15x(6805)
क्व तौ क्रूरौ महाभाग वर्तेते हस्तिकच्छपौ।
भक्षयिष्याम्यहं तात बलस्याप्यायनं प्रति॥ 13-25-15(81899)
कश्यप उवाच। 13-25-16x(6806)
पर्वतो वै समुद्रान्ते नभः स्तब्ध्वेव तिष्ठति।
उरगो नाम दुष्प्रापः पुरा देवगणैरपि॥ 13-25-16(81900)
गोरुतानि स विस्तीर्णः पुष्पितद्रुमसानुमान्।
तत्र पन्थाः कृतस्तात कुञ्जरेण बलीयसा॥ 13-25-17(81901)
गोरुतान्युच्छ्रयस्तस्य नव सप्त च पुत्रक।
गच्छताऽगच्छता चैव क्षपितः स महागिरिः॥ 13-25-18(81902)
तावान्भूमिसमस्तात कृतः पन्थाः समुत्थितः।
तेन गत्वा स मातङ्गः पिपासुर्युद्धमिच्छति॥ 13-25-19(81903)
तमतीत्य तु शैलेन्द्रं ह्रदः कोकनदायुतः।
कनकेति च विख्यातस्तत्र कूर्मो महाबलः॥ 13-25-20(81904)
गोरुतानि स विस्तीर्णः कच्छपः कुञ्जरश्च सः।
आयामतश्चापि समौ तेजोबलसमन्वितौ॥ 13-25-21(81905)
पुनरावृत्तिमापन्नौ तावेतौ मधुकैटभौ।
जन्मान्तरे विप्रमूढौ परस्परवधैषिणौ॥ 13-25-22(81906)
यदा स नागो व्रजति पिपासुस्तं जलाशयम्।
तदैनं कच्छपो रोषात्प्रतियाति महाबलः॥ 13-25-23(81907)
नखैश्च दशनैश्चापि निमज्योन्मज्य वाऽसकृत्।
विददाराग्रहस्तेन कुञ्जरं तं जलेचरः॥ 13-25-24(81908)
नागराडपि तोयार्थी पिपासुश्चरणैरपि।
अग्रहस्तेन दन्ताभ्यां निवारयति वारिजम्॥ 13-25-25(81909)
स तु तोयादनुत्तिष्ठन्वारिजो गजयूथपम्।
नखैश्च दशनैश्चैव द्विरदं प्रतिषेधति॥ 13-25-26(81910)
निवारितो गजश्रेष्ठः पुनर्गच्छति स्वं वनम्।
पिपासुः क्लिन्नहस्ताग्रो रुधिरेण समुक्षितः॥ 13-25-27(81911)
तौ गच्छ सहितौ पुत्र यदि शक्नोषि भक्षय।
न तौ पृथक्तया शक्यावप्रमत्तौ बले स्थितौ'॥ ॥ 13-25-28(81912)

इति श्रीमन्महाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि पञ्चविंशोऽध्यायः॥ 25॥

Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Footnotes

7-25-17 गोरुतानि गव्यूतीः॥


Mahabharat- Hindi (Devanagari) 100000 shlokas

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.